De Dirk Jobingstaf

De DIRK JOBINGBRANDWEERSTAF

Geschiedenis

Bij de aanschaf van de eerste brandspuit in 1759 kreeg de Asser brandweer ook de beschikking over een viertal staven. Deze staven dienden als herkenningstekens voor de commandant, de Brandmeester Generaal en zijn brandmeesters.

Assen had in 1760,  57 van de ongeveer 400 inwoners min of meer aangewezen om in geval van brand dienst te doen bij het bestrijden van de brand. Deze mensen deden in die tijd dienst in hun normale burger- of werkkleding, hierdoor was er geen onderscheid te zien tussen de Brandmeesters en de gewone spuitgasten. De brandmeesters waren herkenbaar aan hun hoge hoed en de staf in de hand. Onder de staven was een grote verscheidenheid, sommige waren erg mooi en luxueus geschilderd of voorzien van een houten schildje. De staven in Assen waren echter zeer eenvoudig, een rood geverfde stok van ongeveer 160 cm met onder en boven een geel koperen knop. De brandweerstaven hebben in Assen nog tot ongeveer 1915 dienst gedaan waarna ze vervangen werden door andere onderscheidingstekenen. De oude staven kwamen hierdoor in een vergeethoekje te staan.  

De heer Dirk Jobing was jaren oppasser van het brandweer materiaal in Assen. In een oud spuithuisje kwam hij een dergelijke staf tegen, welke daar nog jaren heeft gestaan. Bij het 10-jarig bestaan van de brandweerkazerne aan de Collardslaan en de ingebruikname van de nieuwe kantine op 10 oktober 1961, heeft hij deze staf netjes opgeknapt en weer aangeboden aan de toenmalige commandant van het Asser korps de heet Thomasson. Hierbij heeft hij enkele mogelijkheden voor de staf aangegeven. Een enkele maal heeft hij dienst gedaan als een soort wisseltrofee tussen de leden van het Asser korps onderling. Maar dit was maar van zeer korte duur.

Jaren heeft de staf als decoratie aan de wand in de kantine gehangen totdat hij op   1972  plotseling was verdwenen. Na een tijd kwam de mededeling dat leden van het brandweer korps Meppel de staf bij een gelegenheid hadden gekaapt. Ongemerkt hadden ze hem bij het bezoek aan de kazerne meegenomen. Dit was het beging van een lange traditie in Drenthe.

Regelement

Om alles in goede banen te leiden werd er een reglement opgesteld. In dit reglement werd alles vast gelegd wat wel of niet mocht bij het kapen van de staf. De staf kreeg hierbij de naam van de gever, dus de DIRK JOBING BRANDWEERSTAF.

In het reglement werd verder het volgende vastgelegd:

  • De staf is en blijft eigendom van de brandweer Assen
  • De staf mocht niet op of aan de voertuigen verstopt worden
  • Bij het verbergen in de brandweergarage moet hij voor 1/3 zichtbaar blijven,
    maar de staf hoeft natuurlijk niet vanaf de 
    grond zichtbaar zijn.
  • Normaal weghalen moet mogelijk zijn, dus geen sloten of kettingen. Er mag geen gebruik worden gemaakt van elektronische beveiligingsapparatuur en/of radio zenders.
  • Als een korps zich toegang tot een brandweergarage verschaft, moet men zoveel mogelijk gebruik maken van de normale toegangen. Eventuele beschadigingen moeten vermeden worden en altijd worden hersteld of vergoed.
  • Als een korps in en brandweergarage wordt betrapt is de kaping mislukt en moet men zich zonder verzet laten verwijderen. Wanneer bij een inbraakpoging de politie ingrijpt moet de commandant van het betreffende korps zijn medewerking verlenen, zodat van een strafbaar feit geen sprake zal zijn. Men moet zich te allen tijde kunnen legitimeren als een lid van een Drents brandweer korps.
  • Alleen Drentse brandweerkorpsen mogen deelnemen met uitzondering van de brandweer Emmen. Deze kazerne is namelijk permanent bezet.
  • Wanneer een korps in het bezit is gekomen van de staf is men verplicht dit via de pers kenbaar te maken en het zo spoedig telefonisch doorgeven aan de stafcommissie.
  • Gedurende 14 dagen mag de staf dan niet gekaapt worden en in die tijd moet men de staf voorzien van een plaatje, waarop de naam van het korps en de datum van de kaping staat vermeld.

Een voorbeeld van een verplichte plaatje op de staf.

Bijzonderheden

Het was in de loop van de jaren en gewoonte geworden dat de staf bij  gebeurtenissen zoals bijvoorbeeld bij een commando overdracht, overdracht van een nieuw voertuig, trouwerijen enz. aanwezig was.

Krantenartikel De jobingstaf na 14 jaar weer terug in Gieten
Krantenartikel Dirk Jobingstaf in handen van Gieter brandweer

Eén maal is de staf op wereld reis geweest naar het Zweedse Jokmok. De brandweer van Vledder had goede banden met de brandweer uit Jokmok en zodoende waren de Zweden in 1979 op bezoek in Vledder. Zonder dat men het in Vledder in de gaten had is de staf voor de terugreis door de Zweden de bus binnengesmokkeld en vervolgens ging de staf dus op reis naar Zweden. Dit was uiteraard tegen de alle regels in.  Door de brandweer Vledder is de staf binnen 14 dagen weer terug gekaapt van de poolcirkel.

De kunst bij het kapen was nu om de staf onopgemerkt uit de kazerne van het andere korps te veroveren en indien men werd “betrapt” was de zoek poging over en moest men weer opnieuw beginnen.  Meestal vonden de kaappogingen bij nacht en ontij plaats, maar ook overdag probeerde men als bijvoorbeeld schilder of monteur toegang tot een garage te krijgen. Het vinden was meestal een groot probleem want de staf werd op meest vreemde plaatsen verstopt zoals, in spouwmuren, onder straatklinkers, in holle buizen tot in vol water gelopen smeerkelders. En de kaping was pas geslaagd als men met de echte staf buiten de kazerne stond, indien men werd betrapt met de echte staf in de kazerne kon hij weer ingeleverd worden.

Vooral in de jaren zeventig en tachtig leverde het zoeken mooie taferelen op en als je met de oudere brandweer mensen hierover begint te praten raken ze er niet over uitgepraat. Het zoeken ging namelijk 24 uur per dag door, bij weer en wind en zo kon het voorkomen dat men om niet opgemerkt te worden, op sokken een kazerne ging betreden en op het moment dat men zich uit de voeten moest maken de schoenen liet staan en op sokken het op het lopen ging zetten. Of men had zich in de kazerne verstopt en rookte een sigaar, werd men alsnog opgemerkt door de sigaren rook. Ook kon het voorkomen dat je dacht de staf te hebben gevonden bleek het een nepstaf te zijn.


Stafzoeken in het nachtelijke Vries.

Zelfs de voertuigen werden naar buiten geschoven.

Eindelijk daar was ie dan .....de Jobingstaf 
 

Ook het bewaken ging bijna 24 uur per dag door.  Zo werden vaak ruimtes in de kazerne ingericht als een soort woonkamer,  waar menigeen uren heeft doorgebracht voor de bewaking. Vrouw en kinderen kwamen regelmatig de mannen gezelschap houden. En voor een hapje en drankje werd altijd gezorgd.


Na 135 bezoeken de staf eindelijk gevonden.

Tijdens de wacht moest er ook gegeten worden.

Een hartige hapje ging er dan ook wel in

Onze waakhond voor als we er eens een keer niet zelf waren

Eet smakelijk.

Als een kind zo blij die .....Jans 

Ook  heeft menigeen enkele nachten doorgebracht in de kazerne, de staf moest ook s’nachts bewaakt worden (al was het voor mensen,  welke andere ideeën hadden dan het zoeken van de staf).  Hiervoor werden slaapvertrekken ingericht. Via slinkse methoden had men een waarschuwingssysteem ontwikkeld om toch wakker te worden als er onverhoopt iemand binnen kwam. Indien er s’nachts niemand bleef waken werd vaak een schema afgesproken dat er zeer regelmatig iemand even polshoogte ging nemen bij de kazerne.

Ook werkte de plaatselijk politie regelmatig mee door de stafzoekers naar een verkeerde plaats te sturen en vervolgens de plaatselijke brandweer inseinde dat er weer kapers in de buurt waren.



Zo zijn er nog talloze mooie anekdotes omtrent de staf en de kapingen op te noemen. Het gebeurde wel eens dat verschillende korpsen tegelijk erop uit gingen om de staf in hun bezit te krijgen. In de regel leidde dit tot een gezellig samen zijn en onder het genot van een hapje en drankje probeerde men dan nog om elkaar te slim af te zijn.

Krantenartikel Gieter brandweer herovert fel begeerde Jobingstaf

Volle staf

Toen de eerste DIRK JOBING BRANDWEERSTAF vol gespijkerd was met naamplaatjes werd er op vele verzoek van de brandweerkorpsen een nieuwe staf in de roulatie gebracht. Zodoende hebben zeven staven de provincie doorkruist. De volle staven hangen, zwaar bevestigd als decoratie aan de muur in de hal van de brandweer kazerne te Assen. Tot en met 23 februari 1999 waren er in totaal 321 kapingen geweest en de hoeveelheid pogingen kan ruim boven de 3000 worden gesteld.

 Huidige situatie

Eind jaren negentig raakte de Jobingstaf een beetje op de achtergrond, steeds meer kazernes werden voorzien van elektronische beveiligingen en helaas werd er ook steeds meer vernield, wat absoluut niet de bedoeling was. Door menig commandant is er toen geopperd om maar met de Jobingstaf te stoppen wat dan ook op 24 mei 2000 gebeurde. De brandweer van Coevorden was het laatste korps wat de Jobingstaf in z’n bezit heeft gehad.

Na een tijdje gingen de brandweer lieden het zoeken en de onderlinge contacten toch te missen. Na overleg is dan ook besloten om toch weer een nieuwe Jobingstaf in het leven te roepen zij het met nieuwe regels.

Zo moet de staf nu buiten de kazerne verstopt worden, hiervoor is een nieuwe staf in een buis ontwikkeld van ongeveer 50 cm. In deze buis zit een telefoonnummer welke men moet bellen om de echte staf te ontvangen. Ook deze staf dient voor een gedeelte zichtbaar te zijn. Deze nieuwe staf is in de loop van 2001 in gebruik genomen bij de brandweer in Coevorden.

Ondanks dat er nieuw leven in is geblazen zijn de goede oude tijden helaas niet meer terug gekeerd. Dit komt vooral omdat er niet altijd meer iemand van het korps wat de staf heeft verstopt heeft aanwezig is. De onderlinge contacten zijn hierdoor sterk minder geworden. Maar desondanks wordt er nog regelmatig een zoektocht gewaagd om de staf te bemachtigen. 

Helaas is in 2004 door de hoge heren besloten om helemaal te stoppen met de "jacht" op de Jobingstaf. En hierdoor is helaas weer een jarenlange traditie bij de brandweer verdwenen.

 


Terug