Wanneer een brand is geblust, verschuift de aandacht naar het afronden van het werk. Slangen en gereedschap moeten worden opgeruimd en de uitrusting vraagt aandacht. Daarbij hoort ook iets wat je op foto’s van een inzet nauwelijks terugziet: schoon werken. Een schoon uitrukpak helpt ons om onnodig contact met schadelijke stoffen te beperken.
Bij brandweerwerk denk je al snel aan bescherming tegen vuur en hitte. Maar rook en roet verdienen net zo goed aandacht, ook nadat de vlammen weg zijn. Daarom gaat veilig werken verder dan de inzet zelf. Het begint bij de voorbereiding en loopt door tijdens het opruimen en terugkeren.
Roet neem je makkelijk mee
Rook en roet bevatten schadelijke stoffen. Tijdens het werk kunnen die terechtkomen op uitrukkleding, handschoenen, een helm of gebruikt materiaal. Daarmee kan de vervuiling zich verplaatsen. Bijvoorbeeld naar iets wat je daarna met dezelfde handschoenen vastpakt.
Dat noemen we indirecte blootstelling: je komt met stoffen in aanraking via vervuilde spullen of oppervlakken. Ook iemand die niet bij de brand heeft gestaan, kan daarmee te maken krijgen tijdens het vervoeren, onderhouden of reinigen van materiaal. Schoon werken is dus belangrijk voor iedereen die bij dat werk betrokken is.
Bescherming blijft aandacht vragen
Onze beschermende kleding en adembescherming zijn belangrijke onderdelen van veilig brandweerwerk. Na gebruik moeten we zorgvuldig omgaan met wat aan de buitenkant terecht kan zijn gekomen. Een pak uittrekken vraagt daardoor ook aandacht. Bij het uittrekken en hanteren van vervuilde uitrusting gebruiken we passende bescherming, zoals nitrilhandschoenen. Zo beperken we direct huidcontact met vervuiling en voorkomen we dat die onnodig op schone kleding terechtkomt.
De precieze aanpak hangt af van de omstandigheden en de geldende werkinstructies. Het uitgangspunt is duidelijk: contact met vervuiling zo veel mogelijk beperken en schone en vervuilde spullen gescheiden houden. Daarbij hoort ook zorgvuldig vervoer van gebruikte uitrusting. Wat vervuild is, moet niet ongemerkt weer in een schone omgeving belanden.
Ook de kleine handelingen tellen
Schone handen voordat je iets eet. Aandacht voor persoonlijke hygiëne na een inzet. Uitrukkleding op de juiste manier laten reinigen. Het zijn praktische maatregelen waarmee we de blootstelling aan schadelijke stoffen proberen te verminderen. Op onze brandweerauto is ook een kraantje met zeep beschikbaar om na de inzet direct de handen te wassen.
Dat vraagt om even nadenken bij heel gewone dingen. Waar leg je die gebruikte handschoenen neer? Is dit materiaal al gereinigd? Kan een ander zien wat nog aandacht nodig heeft? Zulke vragen helpen om te voorkomen dat vervuiling verder wordt verspreid terwijl het werk alweer bijna klaar lijkt.
Ook bij oefeningen waarbij rook en roet vrijkomen, is dit van belang. De oefening is voorbereid, maar de aandacht voor schoon werken hoort er gewoon bij. Dezelfde zorg voor kleding, materiaal en persoonlijke hygiëne blijft nodig.
Schoon werken in Drenthe
In Drenthe kunnen we een schoonwerkvoertuig laten oproepen. Dat neemt vervuilde kleding en materialen mee, zodat die niet zomaar tussen de schone spullen teruggaan naar de post. We verpakken de uitrusting volgens vaste afspraken apart. Daarvoor gebruiken we onder meer rode en blauwe zakken; welke verpakking en behandeling nodig zijn, hangt af van de vervuiling en de geldende werkwijze.
De collega’s van Schoon Werken regelen vervolgens de passende reiniging. Dat gebeurt binnen de regio, bijvoorbeeld in Emmen of Assen, of bij een gespecialiseerd bedrijf elders in het land. Daarna komt de uitrusting weer terug op de post. Er zit dus een heel proces achter dat schone pak aan de kapstok.
Verder kijken dan een vlek
Aan het uiterlijk van een pak kun je niet precies aflezen welke stoffen erop zitten. Even kijken of er nog zwarte plekken zichtbaar zijn, geeft daarom onvoldoende zekerheid. Voor de beoordeling en reiniging zijn de geldende afspraken belangrijk. Reinigen is bovendien niet hetzelfde als ontsmetten. Het doel is de blootstelling te beperken; een wasbeurt is geen garantie dat iedere verontreiniging volledig verdwenen is.
Een uitrukpak is bovendien gespecialiseerde beschermende kleding. Het reinigen daarvan moet passen bij de kleding en de aard van de vervuiling. Dat vraagt om de juiste behandeling. Zelf een willekeurig schoonmaakmiddel kiezen is geen vanzelfsprekende oplossing.
Voorbereid op de volgende inzet
Bij het afronden hoort dat kleding en materiaal weer geschikt zijn voor gebruik. Is iets nog vervuild, beschadigd of toe aan controle, dan moet dat duidelijk zijn voordat het opnieuw wordt ingezet. Zo sluit de zorg na de ene inzet aan op de voorbereiding van de volgende.
Dat werk gebeurt grotendeels buiten beeld. Toch is het een wezenlijk onderdeel van het brandweervak. Met aandacht voor schoon werken zorgen we voor onze eigen gezondheid, voor die van collega’s en voor de spullen waarop we moeten kunnen vertrouwen.
