In de koudere maanden steken we massaal de kachel of open haard aan. Gezellig en behaaglijk, maar helaas ook een moment waarop het risico op een schoorsteenbrand toeneemt. In Nederland ontstaan ieder jaar duizenden schoorsteenbranden. Vaak doordat de schoorsteen niet goed is geveegd of omdat er verkeerd gestookt wordt. Maar hoe herken je een schoorsteenbrand eigenlijk? En wat moet je vooral wel én niet doen?
Hoe herken je een schoorsteenbrand?
Een schoorsteenbrand kan zich op verschillende manieren uiten. Signalen die vaak voorkomen zijn:
- Luid geraas in het rookkanaal, soms omschreven als het geluid van een opstijgend vliegtuig of een harde wind.
- Vonkenregen uit de schoorsteen of zichtbare vlammen boven op het dak.
- Sterke rookontwikkeling uit de schoorsteen.
- Hevige warmte bij de haard of kachel, soms voelbaar in de muren rondom het rookkanaal.
- Een brandlucht in huis, zelfs als je verder geen vlammen ziet.
Zie of hoor je (een combinatie van) deze signalen? Dan is er een grote kans dat er een schoorsteenbrand woedt.
Wat moet je doen bij een schoorsteenbrand?
- Bel direct 112. Een schoorsteenbrand kan snel uit de hand lopen. De brandweer is getraind en beschikt over de juiste middelen om de brand te bestrijden.
- Sluit de luchttoevoer. Doe de klep van de kachel of open haard dicht en sluit indien mogelijk de luchttoevoer. Zo krijgt het vuur minder zuurstof.
- Waarschuw huisgenoten en verlaat indien nodig de woning. Veiligheid gaat altijd voorop.
- Zorg dat de brandweer bij de woning kan. Denk aan een vrij toegankelijke voordeur en verwijder obstakels rond de oprit of tuin.
Wat moet je niet doen?
- Nooit zelf blussen met water! Water verdampt in een heet rookkanaal en zet enorm uit. Dit kan leiden tot ernstige schade.
- Niet wachten of hopen dat het vanzelf dooft. Een schoorsteenbrand kan zich uitbreiden naar houten balken of het dak.
- Ga niet zelf het dak op. Het is gevaarlijk en de kans op uitglijden of vallen is groot.
Hoe pakt de brandweer een schoorsteenbrand aan?
Wanneer wij ter plaatse komen, lijkt het voor omstanders soms of er “niet zoveel aan de hand is”. Toch kan een schoorsteenbrand binnen in het kanaal heel heftig en gevaarlijk zijn, en in korte tijd doorslaan naar de rest van de woning.
Afhankelijk van de situatie zetten wij verschillende middelen in:
- Vaak komt er ook een hoogwerker mee, zodat we veilig en goed bij de schoorsteen kunnen.
- We gebruiken speciale schoorsteenveegsets om het kanaal van bovenaf leeg te maken en brandende resten te verwijderen.
- In sommige gevallen zetten we CO₂-blussers in om het vuur in het kanaal te doven en af te koelen.
- Tegelijkertijd controleren we binnen of de brand zich niet heeft uitgebreid naar omliggende muren, balken of het dak.
Kortom: ook al ziet het er van buiten niet altijd spectaculair uit, een schoorsteenbrand is voor bewoners én voor ons vaak spannend en kan snel uit de hand lopen.
Hoe kun je een schoorsteenbrand voorkomen?
- Laat minimaal één keer per jaar je schoorsteen vegen door een erkende schoorsteenveger. Bij intensief gebruik wordt zelfs twee keer per jaar geadviseerd.
- Stook alleen droog, schoon hout. Vochtig of behandeld hout zorgt voor meer creosootafzetting (brandbare teerachtige aanslag) in het kanaal.
- Gebruik geen papier, karton of pallets. Dit geeft veel vonken en kan leiden tot extra risico’s.
- Zorg voor voldoende trek en ventilatie. Een goede luchttoevoer vermindert de kans op onvolledige verbranding en ophoping van aanslag.
- Plaats een vonkenvanger op de schoorsteen. Zo voorkom je dat er bij brand gloeiende deeltjes op het dak of in de tuin terechtkomen.
Tot slot
Een avond bij de open haard kan heerlijk zijn, zolang je het veilig doet. Door regelmatig onderhoud en bewust stoken verklein je de kans op een schoorsteenbrand aanzienlijk.
Mocht het toch gebeuren: blijf kalm, bel 112 en sluit de luchttoevoer. Dan komen wij met de juiste middelen om het veilig en effectief te bestrijden.
Meer weten? Check ook de website van Brandweer Nederland https://www.brandweer.nl/onderwerpen/schoorsteenbrand/
