Een slang aansluiten, een gereedschap bedienen of een bericht doorgeven via de portofoon. Het zijn handelingen die je tijdens de brandweeropleiding leert en daarna vaak herhaalt. Waarom besteden we daar dan op een oefenavond opnieuw tijd aan? Omdat iets kennen en het onder verschillende omstandigheden goed kunnen uitvoeren, voortdurend aandacht vraagt. Ook als je al jaren meedraait.
Op onze website lees je regelmatig over oefeningen. Achter de foto’s zit steeds dezelfde bedoeling: voorbereid zijn op het moment dat iemand onze hulp nodig heeft. Een oefenavond geeft ons de gelegenheid om bewust stil te staan bij werk dat tijdens een inzet moet kloppen.
De basis blijft belangrijk
Een diploma is een belangrijke stap in het brandweervak. Daarna gaat het leren verder. Vaardigheden onderhouden betekent dat je handelingen opnieuw uitvoert, je kennis opfrist en nieuwe inzichten leert toepassen. Daarbij krijgen ook onderdelen aandacht die tijdens echte inzetten minder vaak voorkomen.
Zo kan een oefening zich helemaal richten op één vaardigheid. Hoe gebruik je een stuk gereedschap veilig? Welke informatie heb je nodig voordat je begint? Door een handeling rustig door te nemen, is er ruimte voor vragen. Een collega kan iets voordoen, een instructeur kan uitleg geven en je kunt het daarna zelf opnieuw proberen.
Stap voor stap oefenen met CBO
Op dit moment zijn we bij Brandweer Gieten bezig met het CBO-programma: Concept Basis Oefenondersteuning. Daarbij bouwen we onze oefeningen stap voor stap op. Eerst verdiepen we ons in de basiskennis, daarna oefenen we afzonderlijke vaardigheden. Vervolgens brengen we die samen in een realistisch scenario. De naam is nu nog CBO. Zodra het concept verder is uitgewerkt, gaat het verder als BO: Basis Oefenondersteuning.
Het programma biedt oefenmateriaal en ondersteuning aan onze oefenbegeleiders. Samen met team Vakbekwaamheid werken we aan oefeningen waarin kennis en praktijk op elkaar aansluiten. Met concrete feedback blijven we leren, zodat we als ploeg goed voorbereid zijn wanneer het erop aankomt.
Met deze opbouw werken we toe naar een scenario-oefening aan het einde van dit jaar. Op het realistische oefencentrum in Wijster oefenen we dan gedurende drie avonden, verdeeld over verschillende ploegen, onder warme omstandigheden met echt vuur.
De omstandigheden veranderen
Bij een uitgebreider oefenscenario komen verschillende onderdelen samen. Je moet waarnemen, keuzes maken en handelen, terwijl de situatie zich ontwikkelt. Een andere indeling van een gebouw, minder zicht of aanvullende informatie kan al vragen om een andere aanpak.
Neem een denkbeeldige oefening waarbij de eerste informatie onvolledig blijkt. Blijven we werken vanuit onze eerste aanname, of passen we ons beeld aan? Juist zulke momenten zijn leerzaam. Ze laten zien waarom we blijven kijken en vragen, ook wanneer een situatie bekend lijkt. De ervaring van een vorige inzet helpt, maar iedere nieuwe situatie verdient opnieuw onze aandacht.
Een kijkje bij een natuurbrandoefening
Een voorbeeld van hoe breed we oefenen is onze oefening natuurbrandbestrijding van 1 maart 2025. Ook op dit soort inzetten bereiden we ons voor door te blijven oefenen. Zo werken we aan onze vaardigheden én aan de samenwerking die we nodig hebben wanneer het erop aankomt.
Benieuwd hoe zo’n oefening eruitziet? Bekijk de video van onze natuurbrandoefening.
Ook praten vraagt oefening
Een portofoon gebruiken lijkt eenvoudig: knop indrukken en praten. Maar komt het bericht ook duidelijk over? Weet de ontvanger waar je bent, wat je hebt gezien en wat je nodig hebt? Zeker wanneer er veel tegelijk gebeurt, helpt het om kort en begrijpelijk te communiceren.
Daarom hoort het doorgeven van informatie bij het oefenen. Wat voor jou duidelijk is, heeft een ander misschien nog niet kunnen zien. Een waarneming krijgt pas waarde voor de rest van de ploeg wanneer je die deelt. Luisteren, een onduidelijke opdracht navragen en belangrijke informatie terugkoppelen vragen net zo goed aandacht als het bedienen van materiaal.
Even terug naar dat ene moment
Na een oefening is er veel te leren door terug te kijken. Wat ging goed? Waar ontstond twijfel? Welke informatie ontbrak toen een keuze werd gemaakt? Vanuit een andere positie kan een collega dezelfde oefening heel anders hebben beleefd.
Een bruikbaar leerpunt is zo concreet mogelijk. Als een bericht niet duidelijk was, helpt het om samen te bekijken hoe het beter kon. Vervolgens verdient dat onderdeel opnieuw aandacht bij het oefenen. Zo krijgt een nabespreking een vervolg en blijft een opmerking niet ergens in een schrift staan.
Klaar voor de volgende keer
Een geslaagde oefenavond hoeft geen spectaculair verhaal op te leveren. Soms zit de winst in een beter begrepen handeling, een helderder bericht of een vraag die eindelijk is gesteld. Juist die kleine verbeteringen tellen mee. Daarom blijven we oefenen: om wat we kunnen te onderhouden, te verdiepen en in wisselende situaties goed toe te passen.
Foto’s gemaakt door Arjen Kuiper – Oefening 14 oktober 2026 in Eexterveen
